(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

విరాటపర్వ - అధ్యాయ 057

॥ శ్రీః ॥
4.57. అధ్యాయః 057
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Topics
అర్జునస్య భీష్మద్రోణాదిభిః సహ యుద్ధం ॥ 1 ॥ అర్జునేన కర్ణస్య పరాభవః ॥ 2 ॥
Mahabharata - Virata Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 4-57-0x(3228)(30676)
అశ్వత్థామా తతస్తత్ర కర్ణం సంప్రేక్ష్య వీర్యవాన్।
ఉవాచ స్మయమానోఽసౌ సూతపుత్రమరిందమం ॥ 4-57-1(30677)
కర్ణ యస్త్వం సభామధ్యే బహ్వబద్ధం వికత్థసే।
న మే యుధి సమోఽస్తీతి తదిదం ప్రత్యుపస్థితం ॥ 4-57-2(30678)
ఏషోఽంతక ఇవ క్రుద్ధః సర్వభూతావమర్దనః ।
సంగ్రామశిరసో మధ్యే దృంభతే కేసరీ యథా ॥ 4-57-3(30679)
శూరోసి యది సంగ్రామే దర్శయస్వ సభాం వినా ॥ 4-57-4(30680)
యద్యశక్తోసి సంగ్రామే పార్థేనాద్భుతకర్మణా।
పునరేవ సభాం గత్వా ధార్తరాష్ట్రేణ ధీమతా।
మాతులం పరిగృహ్యాశు మంత్రయస్వ యథాసుఖం ॥ 4-57-5(30681)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-57-6x(3229)
ఏవముక్తస్తథా కర్ణః క్రోధాదుద్వృత్య లోచనే।
ద్రోణపుత్రమిదం వాక్యమువాచ కురుసన్నిధౌ ॥ 4-57-6(30682)
నాహం బిభేమి బీభత్సోర్న కృష్ణాద్దేవకీసుతాత్ ।
పాండవేభ్యోపి సర్వేభ్యః క్షత్రధర్మమనువ్రతః ॥ 4-57-7(30683)
సత్వాధికానాం పుంసాం తు ధనుర్వేదోపజీవినాం ।
గర్జతాం జాయతే దర్పః స్వరశ్చ న విషీదతి ॥ 4-57-8(30684)
పశ్యత్వాచార్యపుత్రో మామర్జునేనాతిరంహసా ।
యుధ్యమానం సుసంయుక్తం జయో వై మయ్యవస్థితః ॥ 4-57-9(30685)
వైశంపాయన ఉవాచ। 4-57-10x(3230)
తతః ప్రహస్య బీభత్సుః కౌంతేయః శ్వేతవాహనః।
దివ్యమస్త్రం వికుర్వాణః ప్రత్యయాద్రథిసత్తమః ॥ 4-57-10(30686)
మహాత్మానం మందబుద్ధిర్నిశ్వసంధృతరాష్ట్రజః।
ఉవాచ స మహారాజ రాజా దుర్యోధనస్తదా ॥ 4-57-11(30687)
న విద్మో హ్యర్జునం తత్ర వసంతం మత్స్యవేశ్మని ।
తేనేదం కర్ణ మత్స్యానామగ్రహీష్మ ధనం బహు ॥ 4-57-12(30688)
ఏవం చేత్తర్హి గచ్ఛామో విసృజంతో ధనం బహు ।
అయశో నాతివర్తేత లోకయోరుభయోరపి ॥ 4-57-13(30689)
కిం చ యుద్ధాత్పరం నాస్తి క్షత్రియాణాం సుఖావహం।
తస్మాత్పార్థేన సంగ్రామం కుర్మహే న పలాయనం ॥ 4-57-14(30690)
ఏతావదుక్త్వా రాజా వై హ్యభియానమియేష సః।
తథా దశసహస్రాణి వీరాణాం హి ధనుష్మతాం ।
అభ్యద్రవంస్తదా పార్థం శలభా ఇవ పావకం ॥ 4-57-15(30691)
వర్మితా వాజినస్తత్ర సంభృతాశ్చ పదాతిభిః ।
భీమరూపాశ్చ మాతంగాస్తోమరాంకుశపాణిభిః । 4-57-16(30692)
అధిష్ఠితాః సుసంయత్తైర్హస్తిశిక్షావిశారదైః।
అభ్యద్రవన్సుసంక్రుద్ధాశ్చాపహస్తోద్యతాయుధాః ॥ 4-57-17(30693)
పంచ చైనం రథోదగ్రాస్త్వరితాః పర్యవారయన్।
ద్రోణో భీష్మశ్చ కర్ణశ్చ కురురాజశ్చ వీర్యవాన్ ॥ 4-57-18(30694)
అశ్వత్థామా మహాబాహుర్ధనుర్వేదపరాయణః।
ఇషూంశ్చ సంయగస్యంతో జీమూతా ఇవ వార్షికాః ॥ 4-57-19(30695)
తే లాభమివ మన్వానాః ప్రత్యగృహ్ణంధనంజయం।
శరౌఘానభివర్షంతో నాదయంతో దిశో దశ ॥ 4-57-20(30696)
తతః ప్రహస్య బీభత్సుః కౌంతేయః శ్వేతవాహనః।
దివ్యమస్త్రం ప్రకుర్వాణః ప్రత్యయాద్రథిసత్తమాన్ ॥ 4-57-21(30697)
యథా రశ్మిభిరాదిత్యః ప్రచ్ఛాదయతి మేదినీం।
తథా గాండీవనిర్ముక్తైః శరైరాచ్ఛాదయద్దిశః ॥ 4-57-22(30698)
న రథానాం న చాశ్వానాం న ధ్వజానాం న వర్మిణాం।
అతివిద్ధైః శితైర్బాణైరాసీదద్వ్యంగులిరంతరం ॥ 4-57-23(30699)
దైవయోగాద్ధి పార్థస్య హయానాముత్తరస్య చ।
శిక్షాబలోపపన్నత్వాదస్త్రాణాం వై పరిక్రమాత్।
ధ్వజగాండీవయోశ్చాపి దైవ్యా శక్త్యా చ మాయయా ॥ 4-57-24(30700)
ఇతస్తతశ్చ సంయానే దూరే వాఽప్యథవాఽంతికే।
దుర్గే విషమజాతే వా స్థలే నింనే తథా క్షితౌ।
న చ రుధ్యేద్గతిస్తస్య రథస్య మనసో యథా ॥ 4-57-25(30701)
సమరేషు తు విద్వాంసస్తస్య తాంస్తాన్పరిక్రమాన్।
వీర్యమత్యద్భుతం దృష్ట్వా తథా పార్థస్య తద్బలం ।
త్రేసురేవం పరే భీతాః పరాఙ్ముఖరథా అపి। 4-57-26(30702)
కాలాగ్నిమివ బీభత్సుం నిర్దహంతమివ ప్రజాః ।
నారయః ప్రేక్షితుం శేకుర్జ్వలంతమివ పావకం ॥ 4-57-27(30703)
తాని భిన్నాన్యనీకాని రేజురర్జునమార్గణైః।
తిగ్మాంశోశ్చ ఘనాభ్రాణి వ్యాప్తానీవ గభస్తిభిః ॥ 4-57-28(30704)
అశోకానా వనానీవ సంచితైః కుసుమైః శుభైః ।
పార్థః సంరంజయామాస రుధిరేణాకులం బలం ॥ 4-57-29(30705)
సహస్రశోఽర్జునశరైశ్ఛిన్నాన్యుచ్చావచాని చ।
ఛత్రాణి చ పతాకాశ్చ ఖేఽభ్యువాహ సదాగతిః ॥ 4-57-30(30706)
యే హ్యర్జునబలత్రస్తాః పరిపేతుర్దిశో దశ।
రథాత్తం దేశముత్సృజ్య పార్థచ్ఛిన్నయుగా హయాః ॥ 4-57-31(30707)
నికృత్తపూర్వచరణాస్తే నిపేతుః శితైః శరైః।
శిరోభిః ప్రథమం జగ్ముర్మేదినీం జఘనైర్హయాః ॥ 4-57-32(30708)
చక్షుర్నాసావిషాణేషు దంతవేష్టేషు చ ద్విపాన్।
మర్మస్వన్యేషు చాహత్య తథా నిఘ్నన్గజోత్తమాః ॥ 4-57-33(30709)
కౌరవాణాం గజానాం చ శరీరైర్గతచేతసాం ।
క్షణేన సంవృతా భూమిర్మేఘైరివ నభస్థలం ॥ 4-57-34(30710)
అస్త్రైర్దివ్యైర్మహాబాహురర్జునః ప్రహసన్నివ ।
బడబాముఖసంభూతః కాలాగ్నిరివ సంవృతః ॥ 4-57-35(30711)
యథా యుగాంతసమయే సర్వం స్థావరజంగమం ।
కాలపక్వమశేషేణ ధక్ష్యేదుగ్రశిఖః శిఖీ ॥ 4-57-36(30712)
తద్వత్పార్థోఽస్రతేజోభిర్ధనుషో నిస్వనేన చ।
దైవాద్వీర్యాచ్చ బీభత్సుస్తస్మిందౌర్యోధనే బలే ॥ 4-57-37(30713)
రణే శక్తిమమిత్రాణాం ప్రణీయోపనినాయ సః।
చేష్టాం ప్రాయేణ భూతానాం రాత్రిః ప్రాణభృతామివ ॥ 4-57-38(30714)
సోఽతీయాత్సహసా శత్రూన్సహసా తేఽభిపేదిరే ।
శీఘ్రాదూరం దృఢామోఘమస్త్రమస్యాతిమానుషం ।
దృష్ట్వా తే కౌరవా భీతా అతిమానుషవిక్రమం ॥ 4-57-39(30715)
ఖగపత్రాభిసంవీతైః ఖావిష్టైః ఖగమైరివ।
అర్జునస్య ఖమావవ్రే లోహితప్రాణపైః ఖగైః ॥ 4-57-40(30716)
అర్జునేన వినిర్ముక్తాః శరా గాండీవధన్వనా ।
తార్క్ష్యవేగా ఇవాకాశే ససంజుః పరమర్మసు ॥ 4-57-41(30717)
వర్మాణి సారథిశ్చైవ హేమజాలాని వాజినాం ।
కిరీటం సూర్యసంకాశం వైయాఘ్రమథ చర్మ చ ॥ 4-57-42(30718)
తతః సర్వాణి గాత్రాణి రథస్య ద్విషతాం శరైః ।
నీహారేణేవ భూతాని ఛన్నానీహ చకాశిరే॥ 4-57-43(30719)
సకృదేవ న తం శేకుః కథమభ్యసితుం పరే ।
అనభ్యస్తః పునస్తైర్హి రథః సోభిపపాత తాన్ ॥ 4-57-44(30720)
తచ్ఛరా ద్విట్శరీరేషు యథా చ న ససంజిరే ।
ద్విధాఽనీకేషు బీభత్సోర్న ససంజ రథస్తథా ॥ 4-57-45(30721)
స తద్ధి క్షోభయామాస విగాహ్యారిబలం రథీ।
అనంతవేగో భుజగః క్రీడన్నివ మహార్ణవే ॥ 4-57-46(30722)
అస్యతో నిత్యమత్యర్థం సర్వఘోషాధికస్తథా ।
సంనాదః శ్రూయతే భూతైర్ధనుషశ్చ కిరీటినః ॥ 4-57-47(30723)
సంచ్ఛిన్నాస్తత్ర మాతంగా బాణైరల్పాంతరాంతరైః।
సంస్యూతాస్తత్ర దృశ్యంతే మేఘా ఇవ గభస్తిభిః ॥ 4-57-48(30724)
దిశోఽనుభ్రమతః సర్వా సవ్యదక్షిణమస్యతః।
సతతం దృశ్యతే యుద్ధే సాయకాసనమండలం ॥ 4-57-49(30725)
పతంత్యరూపేషు యథా చక్షూంషి న కదాచన।
నాలక్ష్యేషు శరాః పేతుస్తస్య గాండీవధన్వనః ॥ 4-57-50(30726)
మహాగజసహస్రస్య యుగపన్మృద్గతో వనం।
కౌంతేయరథమార్గస్తు రణే ఘోరతరోఽభవత్ ॥ 4-57-51(30727)
నూనం పార్థజయైషిత్వాచ్ఛక్రః సర్వామరైః సహ।
హంత్యస్మానితి మన్యంతే పార్థేనైవార్దితాః పరే ॥ 4-57-52(30728)
ఘ్నంతమత్యర్థమహితాన్సవ్యసాచినమాహవే।
కాలమర్జునరూపేణ గ్రసంతమివ చ ప్రజాః ॥ 4-57-53(30729)
కురుసేనాశరీరాణి పార్థేనానాహతాన్యపి ।
పేతుః పార్థహతానీవ పార్థకర్మానుదర్శనాత్ ॥ 4-57-54(30730)
ఓషధీనాం శిరాంసీవ కాలపక్తిసమన్వయాత్।
అవనేముః కురూణాం హి శిరాంస్యర్జునజాద్భయాత్ ॥ 4-57-55(30731)
చకార చార్జునః క్రోధాద్విముఖాన్రుషితానపి ॥ 4-57-56(30732)
అర్జునేనాపి భిన్నాని బలాగ్నాణి పునః క్వచిత్।
చక్రుర్లోహితధారాభిర్ధరణీం లోహితోత్తరాం ॥ 4-57-57(30733)
లోహితేనాపి సంపృక్తైః పాంసుభిః పవనోద్ధతైః ।
తేనైవ చ సముద్ధూతైః సూక్ష్మైర్లోహితబిందుభిః ॥ 4-57-58(30734)
లోహితార్ద్రైః ప్రహరణైః ప్రభగ్నా లోహితోక్షితాః।
లోహితేషు నిమగ్నాస్తే నిహతాశ్చ కిరీటినా ॥ 4-57-59(30735)
బభూవుర్లోహితాస్తత్ర భృశమాదిత్యరశ్మయః।
ఆకాశం తత్క్షణేనాసీత్సంధ్యాభ్రమివ లోహితం ॥ 4-57-60(30736)
అప్యస్తం ప్రాప్య చాదిత్యో నివర్తేత న పాండవః।
నివర్తంతే న జిత్వారిం నిత్యజల్పవిచక్షణాః ॥ 4-57-61(30737)
తాన్సర్వాన్సమరే శూరాన్పౌరుషే పర్యవస్థితాన్।
దివ్యైరస్త్రైరమోఘాత్మా సర్వానార్చ్ఛద్ధనుర్ధరాన్ ॥ 4-57-62(30738)
స తు ద్రోణం త్రిసప్తత్యా నారాచానాం సమార్పయత్।
అశీత్యా శకునిం చైవ ద్రౌణిమప్యాశు సప్తభిః ॥ 4-57-63(30739)
దుఃసహం దశభిర్బాణైరర్జునః సమవిధ్యత ।
దుశ్యాసనం ద్వాదశభిః కృపం శారద్వతం త్రిభిః।
భీష్మం శాంతనవం షష్ట్యా ప్రత్యవిధ్యత్స్తనాంతరే ॥ 4-57-64(30740)
స కర్ణం కర్ణినాఽవిధ్యత్పీతేన నిశితేన చ।
వాసవిర్ద్విషతాం మధ్యే వివ్యాధ పరమేషుణా ॥ 4-57-65(30741)
స కర్ణం సతనుత్రాణం నిర్భిద్య నిశితః శరః।
అగచ్ఛద్దానయన్భూమిం చోదితో దృఢధన్వనా ॥ 4-57-66(30742)
తతోఽస్య వాహాన్వ్యహనచ్చతుర్భిశ్చతురః క్షురైః ।
సారథేశ్చ శిరః కాయాదపాహరదరిందమః ।
అర్ధచంద్రేణ చిచ్ఛేద చాపం తస్య కరే స్థితం ॥ 4-57-67(30743)
తస్మిన్విద్ధే మహాభాగే కర్ణే సర్వాస్త్రపారగే।
హతాశ్వసూతే విరథే తతోఽనీకమభజ్యత ॥ ॥ 4-57-68(30744)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే విరాటపర్వణి గోగ్రహణపర్వణి సప్తపంచాశోఽధ్యాయః ॥ 57 ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.